Good Music , Bad Music

موسیقی خوب ، موسیقی بد

یزدان محمدجانی

شاید قبل از خواندن این متن و صرفآ با نگاهی به عنوان این مطلب تصور کنید که قصد نگارنده معرفی چند گروه موسیقی است در حالیکه هدف اینجانب از نگارش این متن چسباندن مارک خوب و بد به سبک های مختلف نبوده و نیست. دلیل اصلی من از نوشتن این مطلب و پرداختن به این موضوع سوالهایی است که اکثر دوستان در مورد موسیقی می پرسند که شاید ذهن اکثر شما عزیزان را نیز درگیر کرده باشد. اصولا طرح این سوال که چه سبکی خوب است و چه سبکی خوب نیست ! شاید بیهوده باشد. در ادامه اثبات خواهم کرد که چرا طرح این سوال کلی کاری بیهوده است. لازم به ذکر است که این نوشته حاصل تفکرات و تجربیات نگارنده است و احیانا عاری از نقص نخواهد بود.

بارها برایم پیش آمده که شاهد جروبحث های گوناگون پیرامون سلیقه موسیقیایی افراد باشم و گاها خود نیز در متن این جروبحث ها قرار داشته ام. به تعداد انسانهای روی زمین سلیقه های متفاوت وجود دارد. اگر به این جمله اعتقاد داشته باشید قبول خواهید کرد که سلیقه هر کس با دیگری می تواند در تضاد کامل ، هماهنگی کامل و یا اشتراک باشد. تا اینجای کار مشکلی وجود ندارد کما اینکه خیلی ها در همین مرحله متوقف اند و تفاوت سلیقه ها را نمی توانند هضم کنند و دیده شده که حتی به سلیقه دیگران توهین نیز می کنند. بحث را کلی تر مطرح می کنم و سپس به موسیقی میرسم. وجود هنر در زندگی هر شخص اگر با قاطعیت نگویم لازم است می توانم بگویم تاثیر مثبت شگرفی دارد. دلیل آن می تواند علاقه انسان به هارمونی یا بی نظمی و حس زیبایی شناختی باشد. ثابت شده که هنر تاثیر عمیقی بر روح و روان انسان دارد پس روی این مطلب که «چرا هنر» (؟) بحث نمی کنم اما روی چگونگی آن به بحث خواهم پرداخت.

انسانها به خاطر زندگی در مکانهای مختلف،آداب و فرهنگهای گوناگونی دارند و موقعیت جغرافیایی،فرهنگ،دین و تحصیلات و غیره ارتباط مستقیمی با هنر احتمالی مورد علاقه شان خواهد داشت.ضمنا به نظرم هیچ هنری بر هنر دیگر ارجحیت ندارد و دلیل اینکه تمرکز بحث روی موسیقی می باشد این است که اولا هنر مورد علاقه نگارنده است و ثانیا هنری غالبا در دسترس است و درک عمومی بیشتری از آن وجود دارد. موسیقی هنری است که تکرار می شود و تکرار آن لذتبخش است و گذر زمان از تازگی آن نمی کاهد. تاکید می کنم که عنوان «موسیقی خوب، موسیقی بد» را از دیدگاه یک شنونده محض بنگرید یعنی موضوع را از دید موزیسین ها بررسی نمی کنیم. با این توضیح اساسی این سوال مطرح می شود که یک شنونده محض –کسی که از علم موسیقی کوچکترین آگاهی ندارد- می تواند موسیقی خوب و بد را از هم تفکیک کند؟ به عبارتی دیگر می تواند موسیقی را نقد کند؟

جواب مثبت است. اکثر هنرها بخصوص موسیقی و سینما قابلیت نقد شدن توسط افراد عادی را دارند کما اینکه نقدشان احتمالا حرفه ای نخواهد بود و در واقع حس زیبایی شناختی آنان باعث می شود راجع به اثری نظر خاص خود را داشته باشند.اما همین حس زیبایی شناختی انسانها بر اثر تجربه پرورش می یابد و پخته میشود. اینجاست که تفاوت یک علاقه مند و طرفدار سفت و سخت موسیقی و یک شنونده معمولی پررنگ تر میشود. اجازه دهید این اشخاص را شنونده حرفه ای بنامم. یک شنونده حرفه ای بدلیل تجربه سمعی اش با شنیدن یک ترانه براحتی می تواند بگوید که از آن خوشش آمده یا نه. شنوندگان حرفه ای در عین مشترکاتی که دارند اختلافات و تفاوت های بارزی نیز در آنها به چشم می آید. اگر یک شنونده حرفه ای را اینگونه تعریف کنیم که شخصی است که موسیقی زیاد گوش داده می بایست این تعریف شنوندگان حرفه ای را به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول کسانی که با شنیدن زیاد تعدادی آهنگ تجربه شنیداری زیادی از تعدادی معدودی موسیقیدان دارند و کیفیت برایشان در درجه بعدی اهمیت دارد و فقط صرف عادت یا هر چیز دیگری موسیقی زیاد گوش می کنند. اما دسته دیگری نیز وجود دارند. این افراد با شنیدن زیاد تعداد زیادی آهنگ از گروههای مختلف سلیقه خود را پرورش داده اند و هر نوع ژانری نمی تواند آنها را ارضا کند. از اینجای بحث مرادم از شنونده حرفه ای همان شنوندگان دسته دوم هستند.

هنری که به سمت آن می رویم می بایست یک حداقل هایی به ما بیافزاید نه آنکه هیچ چیزی برای ارائه نداشته باشد. شنوندگان حرفه ای ( مسلما دسته دوم !!! ) می بایست دنبال موسیقی ای بروند که حرفی برای گفتن داشته باشد. هر کسی بدلیلی جذب موسیقی مورد علاقه اش میشود. عده ای بخاطر موزیک ویدئو، عده ای بخاطر جنس موسیقی، تم کلی اشعار و هزاران دلیل دیگر و  صد البته عوامل تاثیر گذار بیرونی نیز ارتباط مستقیمی با آنچه گوش می کنیم دارند. همانطور که در چند سطر بالاتر اشاره کردم عوامل مهم می تواند سطح تحصیلات، موقعیت اجتماعی، موقعیت جغرافیایی ( محل زندگی ) و دین احتمالی هر فرد باشد. روی هم رفته این فاکتورها باعث میشوند شخص دارای سطح فکری خاص خود باشد و به تبع سلیقه وی نیز مخصوص به خودش خواهد بود. اینجاست که افراد برای خود موسیقی مورد علاقه شان را خوب و دیگر موسیقی ها را غیر خوب یا بد معرفی می کنند. این تقسیم بندی ها شخصی است. مهم این است که هر شنونده حرفه ای موسیقی بداند از موسیقی چه می خواهد و موسیقی چه خلا احتمالی را در وجود او پوشش خواهد داد.

آنچه باعث نامگذاری این مطلب به صورت موسیقی خوب، موسیقی بد شد مطالب بالا نبود زیرا با توضیحات بالا موسیقی خوب و بد هیچ تعریف مشخصی پیدا نمی کند و بعبارت بهتر تعاریف بسیاری پیدا می کند. مرادم از موسیقی خوب و موسیقی بد در واقع همان موسیقی باوقار و موسیقی سطحی است. یک شنونده حرفه ای ( کسی که از بین هنر های گوناگون موسیقی را انتخاب کرده چون با روحیات وی سازگار است و قدرت التیام زخم های ناشی از زندگی ماشینی اش را دارد ) مطمئنآ بدنبال یک موسیقی فاخر است که حداقل کاری که می تواند انجام دهد اینست که شنونده را به تفکر وا دارد. موسیقی طی یک تقسیم بندی به قسم میشود : تجاری و غیر تجاری. موسیقی تجاری اغلب موسیقی عامه پسند است و این نوع موسیقی شامل سبک های خاصی از جریان موسیقی حال حاضر است. موسیقی عامه پسند اکثر مخاطبان عامه را ارضا می کند و باعث میشود کمپانی های بزرگ انتشار موسیقی ( لیبل ها ) پول بیشتری به جیب بزنند. این موسیقی از طریق رسانه های گروهی مدام به خورد مردم عادی داده میشود تا وسیله ای را برای سرگرمی آنها فراهم آورد. پس اگر کمی آگاه باشیم درمی یابیم که موسیقی تجاری عامه پسند غالبا نمی تواند یک موسیقی عمیق و فاخر باشد چرا که از آن بعنوان ابزار سرگرمی عامه مردم استفاده می شود.( استفاده ابزاری از موسیقی به نوعی توهین به هنر موسیقی است ) موزیک ویدئوهای متعددی که بطور پی در پی و شبانه روزی از رسانه های مختلف پخش می شود که محوریت غالب آنها مسائل جنسی است. با اینکه روابط جنسی را ( که برخاسته از یکی از نیازهای طبیعی انسان است ) کاملآ عادی و لازم می دانم اما استفاده ابزاری کمپانی ها و رسانه های گروهی از موسیقی برای پرکردن گوش عامه مردم از موسیقی های مبتذل و هرزه با توسل به مسائل اروتیک را امری برخلاف معیارهای هنری می دانم. ملاک و معیار یک اثر هنری وجود المنت های هنری و مفهوم در آن است نه مسائل سطحی که کوچکترین ربطی به زیبائی شناختی ندارند. لازم است تاکید کنم که صرف تجاری بودن دلیل بر سطحی بودن و صرف غیرتجاری بودن دلیلی بر عمیق بودن یک اثر نیست بهمین دلیل از قید «اغلب» استفاده کردم.

و در انتها چند پیشنهاد به شنوندگان حرفه ای موسیقی. موسیقی غنی و سنگین براحتی از موسیقی سطحی قابل تفکیک است. راههای شناخت موسیقی های خوب ! شناخته است و مشخص است. می توان گفت اکثر ویدئوهایی که از شبکه های مختلف بطور 24 ساعته پخش می شود همانگونه که گفتم تجاری، عامه پسند و سطحی است و هدفی جز شستشوی مغزی مخاطبان، سرگرم کردن آنها به هر وسیله ای و تلف کردن وقتشان ندارد بدون اینکه کوچکترین چیزی به مخاطب بدهد و یا حداقل او را به فکر وا دارد. پس با این توضیح خیلی از سبک ها، خیلی از گروهها و خیلی از موزیسین ها از حیطه موسیقی باوقار خارج میشوند. ارتباط با افرادی که حس می کنید سلیقه خوبی دارند و ارتباط و همفکری با آنان می تواند در پیدا کردن راهتان در موسیقی به شما کمک کند. مطالعه. مطالعه. مطالعه !!! بیوگرافی گروهها و موزیسین های مختلف و خواندن اشعارشان باعث میشود بیشتر با تفکراتشان آشنا شوید. همچنین خواندن نقدهای حرفه ای از سایت های مستقل کمک زیادی به شناخت موسیقی های جدید و خوب می کند. امروزه اینترنت باعث شده هر آنچه نیاز داریم بدانیم در آن بیابیم و پاسخ پرسش های خود را براحتی بدست آوریم. سایت های بسیاری در زمینه موسیقی فعالند و سایت های بسیاری نیز هستند که بعنوان دایره المعارف در زمینه موسیقی قابل استفاده همگانند. اما همه اینها شروط لازمند. شرط لازم و کافی فقط شنیدن است. تجربه واقعی درک موسیقی با شنیدن موسیقی صورت میگیرد. هر چه قدر هم نقد بخوانید نمی توانید منتقد شوید اما هر چه قدر گستره تجربه شنیداری تان وسیع تر باشد قضاوت برایتان آسانتر میشود. حتی ممکن است اکثر سایت ها به یک آلبوم نمره بالایی دهند اما شما از آن اثر لذت نبرید. این جمله را به یاد داشته باشید که موسیقی سلیقه ای است و هیچ گروه، موزیسین، سایت نقد کاملی وجود ندارد و پشت همه اینها یک سلیقه و شاید عقیده قرار داشته باشد.

راههای پیدا کردن موسیقی خوب و بد همانگونه که می بینید بسار زیاد است، کافی است از موسیقی چیزی بیشتر از سرگرمی بخواهید و بخواهید با آن روح خود را جلا دهید. پس هر چه سریع تر سلیقه و عقیده خود را پیدا کنید و به آن ببالید. سلیقه خود را داشته باشید اما انعطاف پذیر باشید و دیگر سلایق را نیز ببینید. نظرات دیگران را بشنوید. موسیقی های مختلف گوش کنید. منتقد باشید و انتقاد پذیر باشید. مطمئنا برخورد روشنفکرانه و غیر رادیکالی به دور از هر گونه تعصب کور سلیقه موسیقیایی شما را غنی خواهد کرد. موفق باشید.

Advertisements